เรื่อง การฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ป่วยสูงอายุกระดูกหัก รอบข้อสะโพกระยะกลางเพื่อป้องกันการล้มซ้ำ

……………………………………………………………………………………………………………………………………    

                   ในประเทศไทย เข้าสู่สังคมสูงวัย (60 ปี > 10 %) ในปี 2560 , สังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์ (60 ปี > 20 %) ในปี 2567และคาดการณ์ว่าจะเข้าสู่สังคมสูงวัยระดับสุดยอด (60 ปี > 28 %)  ในปี 2576

                   การหกล้มเป็นสาเหตุสำคัญของการบาดเจ็บและเสียชีวิต โดยไม่ตั้งใจ ทั้งที่ร้ายแรงและไม่ร้ายแรงในผู้สูงอายุจำนวนผู้เสียชีวิต  1504 คน คือ จำนวนผู้สูงอายุ 60 ปีขึ้นไป ที่เสียชีวิตจากการพลัดตกหกล้มในปี 2567 จำนวนผู้ป่วยรับการรักษาใน โรงพยาบาล 79835  คือ จำนวนผู้สูงอายุ 60 ปีขึ้นไป ที่เข้ารับการรักษาจากการพลัดตกหกล้มในปี 2567 (อยู่ในสภาวะ พึ่งพาถึง ร้อยละ 20 ) ในปี 2567 ผู้สูงอายุกระดูกสะโพกหัก > 40000 รายต่อปี จากการหกล้ม และเกือบ 20 % จะมีอาการเสียชีวิตภายใน 1 ปี อัตราการหกล้ม เพิ่มขึ้นตามอายุ  หญิง มากกว่า ชาย 1.6 เท่า อัตราการตาย ชาย มากกว่าหญิง 3 เท่าล้มในบ้านมากกว่านอกบ้าน ร้อยละ 25-75 สูญเสียความสามารถในการดำเนินกิจวัตรด้วยตนเอง

                   ปัจจัยเสี่ยงของการหกล้ม

                   - ปัจจัยภายใน (54%) อายุที่เพิ่มขึ้น + องค์ประกอบการทรงตัวเสื่อม (สายตา,  การรับรู้ความทรงตัว , การรับรู้จากร่างกาย, ความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ, ความเร็วในการตอบสนอง, การควบคุมการเคลื่อนไหว)

                   - ปัจจัยภายนอก (46 %) จากสภาวะแวดล้อม เช่น แสงสว่าง, สิ่งกีดขวาง, บันได, สัตว์เลี้ยง, พื้นลื่นไม่ราบเรียบ

                   - ปัจจัยอื่นๆ เช่น Lifestyle, กิจกรรมทางกายต่ำ   

                   แนวทางสำหรับการจัดการปัญหาการหกล้ม

                   1. หาประเภทความเสี่ยง

                   - จากปัจจัยภายใน เช่น อายุ โรคประจำตัว การทรงตัว ความเสื่อมของกล้ามเนื้อ

                   - จากปัจจัยภายนอก เช่น บ้านที่แงสว่างไม่เพียงพอ , พื้นลื่น ,  การใช้ยาหลายขนาน , การดื่มแอลกอฮอล์  , กิจกรรมที่เสี่ยงอันตราย , รายได้ และการอาศัยอยู่เพียงลำพัง 

                   2. ประเมินความเสี่ยงแต่ละประเภท

                   -  Vital sign

                   -  3 key question: เคยหกล้มในปีที่ผ่านมาหรือไม่, บางครั้งรู้สึกไม่มั่นคงเมื่อเดินใช่หรือไม่, กังวลเรื่องการล้มหรือไม่

                   - การใช้ยา: โรคประจำตัว, โรค ซึมเศร้า

                   3. แบบประเมินความเสี่ยง ได้แก่ Timed up and go test  ,30 sec chair stand ,6 minute walk test  ,Thai falls risk assessment test ,Mini – bestest

                   - แบบประเมินบ้านเสี่ยงล้ม

                   4. จัดการปัญหาและออกแบบโปรแกรม

                   - ตรวจสอบอัตราความเสี่ยงว่ามี = Low risk, Moderate risk, High risk

                   - ออกแบบโปรแกรมการออกกำลังกาย ตรวจเช็ค และปรับเปลี่ยน 

                   - ให้คำแนะนำ เช่น การตรวจสุขภาพ การทานอาหาร การทานวิตามินเสริม การเลือกเสื้อผ้า และคำแนะนำเกี่ยวกับภายในบ้าน บัน ได ห้องนอน ห้องน้ำและห้องครัว

                   5. ประเมินผลการรักษาซ้ำเพื่อดูผลการรักษา

                   - การตรวจประเมินซ้ำ เพื่อ เช็คอัตราความเสี่ยงว่ามี Low risk, Moderate risk, High risk เหมือนเดิมหรือเปลี่ยนแปลงหรือไม่

โดย : นายบุญตระกูล ทองนนท์  (นักกายภาพบำบัด) กลุ่มงานเวชกรรมฟื้นฟู  โรงพยาบาลบางมูลนาก