ประชุมวิชาการและฝึกปฏิบัติ ด้านการผสมยาเคมีบำบัดที่ให้ทางหลอดเลือดดำ สำหรับเภสัชกร  ปี พ.ศ. 2569 ระหว่างวันที่ 19-21 มกราคม 2569

หน่วยงานผู้จัด สมาคมเภสัชกรรมโรงพยาบาล (ประเทศไทย)

          การประชุมเริ่มด้วยแนวทางการปฏิบัติมาตรฐานในการผสมยาเคมีบำบัด ตั้งแต่อดีต จนถึงปัจจุบัน ไม่ว่าจะเป็นเรื่อง สถานที่ อุปกรณ์ที่ใช้ การเตรียมบุคลากร แนวทางการปฏิบัติงาน  การเก็บรักษายาตั้งแต่ก่อนผสม และเมี่อผสมเสร็จแล้ว

          แนวทางการจัดการด้านยาเกี่ยวกับอาการปวดในผู้ป่วยมะเร็ง โดยต้องเลือกยาให้ตรงตามอาการที่ผู้ป่วยเป็น ต้องเลือกยาให้ถูก เช่น Morphine SR ไม่ควรให้ทุก 4-6 ชั่วโมง เนื่องจากอาจเกิด Morphine toxicity ได้ ยาลดอาการปวดตามปลายประสาทให้เฉพาะผู้ป่วยมะเร็งบางกลุ่มเท่านั้น ควรให้ยาระบายกับผู้ป่วยทุกรายที่ได้รับ Morphine เป็นต้น

          Chemotherapy prescription interpretation and analysis คือ การตรวจสอบ และสังเคราะห์ข้อมูลเกี่ยวกับยาเคมีบำบัดที่ผู้ป่วยได้รับว่า ถูกต้อง ถูกขนาด สารน้ำที่ใช้เหมาะสมกับตัวยาเคมีบำบัด

          Common toxicities of chemotherapy คือ อาการจากพิษของยาเคมีบำบัด อันได้แก่ Myelosuppression (ภาวะกดการทำงานของไขกระดูก) คือ ภาวะที่ไขกระดูกสร้างเซลล์เม็ดเลือดและเกล็ดเลือดได้น้อยลง ส่งผลให้มีเม็ดเลือดแดง เม็ดเลือดขาว และเกล็ดเลือดต่ำกว่าปกติ เป็นผลข้างเคียงที่พบบ่อยจากการรักษาโรคมะเร็ง ซึ่งมีการยกตัวอย่าง case study ที่เกิดขึ้นจริง ว่าเภสัชกรหากพบ ต้องบริหารจัดการอย่างไร เพื่อลดความรุนแรงของอาการพิษที่เกิดขึ้น และเฝ้าระวังไม่ให้เกิดซ้ำ โดยใช้ model ต่าง ๆ มาช่วยในการพิจารณา , Hypersensitivity and infusion reaction และ Extravasation and skin reaction เป็นอาการพิษที่พบได้จากการให้ยาเคมีบำบัด โดยมีการยกอย่าง case study และวิธีการจัดการปัญหาที่เกิดขึ้นในการบริหารยาให้ผู้ป่วย

          Overview of cancer and its treatment ได้แก่ การทบทวนโดยสรุป ตั้งแต่ สาเหตุการเกิด อาการเริ่ม อาการแสดง การวินิจฉัยโรค และการรักษามะเร็ง กลุ่มยาที่ใช้ในการรักษามะเร็งตั้งแต่อดีต จนถึงปัจจุบัน ตั้งแต่  ยาเคมีบำบัด (Chemotherapy): ออกฤทธิ์ทำลายเซลล์ที่มีการแบ่งตัวเร็ว (รวมเซลล์ปกติบางส่วน) มีผลข้างเคียงสูง เช่น ผมร่วง คลื่นไส้   ยามุ่งเป้า (Targeted Therapy): ออกฤทธิ์ยับยั้งการเจริญเติบโตของเซลล์มะเร็งโดยเฉพาะ เช่น ยับยั้งเอนไซม์ Tyrosine Kinase (TKIs) ในผู้ป่วยมะเร็งที่มีการกลายพันธุ์ของยีน เช่น ยาต้านฮอร์โมนในมะเร็งเต้านม  ยาภูมิคุ้มกันบำบัด (Immunotherapy): กลุ่มยาที่ช่วยให้ระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายตรวจจับและทำลายเซลล์มะเร็งได้ดีขึ้น สารเภสัชรังสี (Therapeutic Radiopharmaceuticals): ใช้สารกัมมันตรังสีจำเพาะเจาะจงเพื่อทำลายเซลล์มะเร็ง

            Review of chemotherapy and practical point คือ การทบทวนหลักการใช้ยาเคมีบำบัดร่วมกับแนวทางปฏิบัติที่นำไปใช้ได้จริง โดยมีการยกตัวอย่าง case study โดยให้แสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับการจัดการปัญหาที่เกิดขึ้นกับผู้ป่วยมะเร็ง

            Cytotoxic admixing unit and Modern technology for cytotoxic admixture service คือ การอธิบายเกี่ยวกับการเตรียมห้องผสมยาเคมีบำบัด ต้องแต่เริ่มต้น ว่าต้องการห้องสะอาดประมาณ classไหน ต้องจัดห้องอย่างไร ต้องใช้ตู้ผสมยาแบบไหนถึงจะเหมาะกับห้อง อุปกรณ์ที่มีให้ห้องผสมยามีอะไร ข้อห้ามต่าง ๆ ที่ไม่ควรปฏิบัติในห้องเคมีบำบัด รวมถึงเทคโนโลยีในปัจจุบันที่เกิดขึ้นในการผสมยาเคมีบำบัด เช่น ใช้หุ่นยนต์ เป็นต้น

            Practical point for safety handling and problems of cytotoxic admixture ได้แก่ เทคนิคต่าง ๆ ที่จำเป็นในการผสมยาเคมีบำบัด ขั้นตอนการเตรียมอุปกรณ์ในห้องผสมเคมีบำบัด การผสมยาในตู้ผสมยา การดูดยาผสมกับสารละลายที่ใช้ ข้อควรรระวังต่างๆ ที่อาจพบในการผสมยา วิธีการสังเกตลักษณะยาที่ผสมในขั้นตอนต่าง ๆ  การการบริหารจัดการเมื่อมียาเคมีตกหล่นขณะปฏิบัติหน้าที่ และการจัดการขยะที่เกิดขึ้นจากปฏิบัติหน้าที่ นอกจากนี้ยังยกตัวอย่างปัญหาที่เกิดขึ้นจากการผสมยาเคมีบำบัด ไม่ว่าความไม่เข้ากันของยา กับสารละลาย วิธีการแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้น

                                                                                                                                                                                                                                                                   นางสาวอัจฉรา  เซียวสมบูรณ์ ตำแหน่ง เภสัชกรชำนาญการ