สรุปการตรวจตาเบื้องต้นโดยพยาบาล (Basic Eye Assessment)

1) ซักประวัติ (History Taking)

• อาการที่มาพบ: ตามัว ปวดตา ตาแดง แพ้แสง เห็นภาพซ้อน น้ำตาไหล
• ระยะเวลาอาการ เกิดกะทันหัน/ค่อยๆ เป็น
• ประวัติโรคประจำตัว: เบาหวาน ความดัน ไทรอยด์
• ประวัติตา: ใส่แว่น คอนแทคเลนส์ เคยผ่าตัดตา อุบัติเหตุตา
• ยาที่ใช้อยู่: หยอดตา ยา systemic ที่มีผลต่อสายตา
• ประวัติแพ้ยา

2) ตรวจตาเบื้องต้น (Eye Examination)

2.1 การวัดสายตา (Visual Acuity: VA)

• ใช้แผ่นวัดสายตา Snellen / E-chart
• วัดได้เป็น
• VA แว่นปัจจุบัน (with correction)
• VA ไม่ใส่แว่น (uncorrected)
• บันทึกเป็น เช่น 6/6, 6/12, CF (นับนิ้ว), HM (รับแสง)

2.2 การตรวจรอบดวงตา (Inspection)

• ดูเปลือกตา: บวม แดง ก้อน Chalazion
• เยื่อบุตา: แดง ตกเลือด
• กระจกตา: ใส/ขุ่น มีรอยถลอก
• รูม่านตา: เท่ากันไหม ตอบสนองต่อแสงหรือไม่ (PERRLA)

2.3 การตรวจการเคลื่อนไหวตา (EOM)

• ให้ผู้ป่วยมองตามนิ้วเป็นรูปตัว H
• ประเมิน
• กล้ามเนื้อตาอ่อนแรง
• ตาเข/ภาพซ้อน

2.4 การวัดความดันลูกตา (IOP)

• ปกติ 10–21 mmHg
• สูงผิดปกติ: เสี่ยงต้อหิน

2.5 การตรวจส่องไฟฉาย (Flashlight Test)

• ประเมินรูม่านตา, ความใสของกระจกตา
• “Shadow test” คัดกรองต้อกระจก

2.6 การตรวจทัศนบริเวณ (Visual Field Screening)

• โดยวิธี Confrontation test
• คัดกรองลานสายตาผิดปกติ เช่น ต้อหิน

3) การวินิจฉัยเบื้องต้น + แนวทางรักษา

อาการตาแดง, แสบตา → สาเหตุ: เยื่อบุตาอักเสบ ระคายเคือง ภูมิแพ้

  การรักษา

• ประคบเย็น
• น้ำตาเทียม
• หลีกเลี่ยงขยี้ตา
• ถ้าสงสัยติดเชื้อ → ส่งพบแพทย์เพื่อพิจารณายาหยอดยาฆ่าเชื้อ

อาการตามัว

• ถ้ามัวค่อยเป็น ควรตรวจสายตา วัด VA
• ถ้ามัวเฉียบพลัน → ส่งพบจักษุแพทย์ด่วน

 การรักษา

• ปรับสายตา ใส่แว่น
• ถ้าเป็นต้อกระจก/ต้อหิน → ส่งแพทย์

อาการปวดตา เห็นแสงแฟลช/ภาพลอย

• เสี่ยงจอประสาทตาฉีกขาด → ส่งแพทย์เร่งด่วน

ความดันตาสูง

• อาจเป็นต้อหิน → ส่งแพทย์เพื่อวัด IOP ซ้ำ / ตรวจลานสายตา

อาการคันตา น้ำตาไหล แพ้แสง

• เยื่อบุตาอักเสบจากภูมิแพ้

 การรักษา

• น้ำตาเทียม
• งดขยี้ตา
• ประคบเย็น
• แพทย์อาจให้ยาหยอดลดอาการแพ้

 4) คำแนะนำทั่วไปสำหรับผู้ป่วย

การดูแลตนเอง

• ล้างมือก่อนสัมผัสดวงตา
• หลีกเลี่ยงการขยี้ตา
• พักสายตาแบบ 20-20-20
• ใส่แว่นกันแดดเมื่อออกแดด
• ห้ามซื้อยาหยอดตาสเตียรอยด์ใช้เอง

สำหรับผู้ใส่คอนแทคเลนส์

• ทำความสะอาดให้ถูกวิธี
• ไม่ใส่นอน
• เปลี่ยนน้ำแช่ทุกครั้ง
• ถ้าตาแดงหรือระคายเคือง → หยุดใส่ทันที

อาการที่ต้องพบแพทย์ทันที

• ตามัวเฉียบพลัน
• ปวดตารุนแรง
• ตาแดงมาก + ขี้ตาเขียว
• เห็นแสงแฟลชหรือจุดดำลอยมากขึ้น
• อุบัติเหตุตา

โดย นางธนัตรา  กองกุณะ

พยาบาลวิชาชีพชำนาญการ